สำหรับประชาขน

เหา

บทความโดย :รศ.พญ.สุชีรา ฉัตรเพริดพราย, ศ.พญ.ศิริวรรณ วนานุกูล


ความสำคัญของโรค

สเกิดจากตัวเหาซึ่งมองเห็นด้วยตาเปล่า ลำตัวเหามีขนาด1-3 มม. เป็นแมลง 6 ขา อาศัยอยู่บริเวณหนังศีรษะ เจริญเติบโตด้วยการดูดเลือดจากหนังศีรษะ เหาตัวเมียออกไข่ที่มีสีขาวปนเทาติดแน่นกับเส้นผม ซึ่งจะฟักเป็นตัวอ่อนในเวลา 7-10 วัน เหาตัวเมียมีอายุอยู่บนหนังศีรษะประมาณ 30 วัน แต่อยู่นอกร่างกายได้ไม่เกิน 36 ชั่วโมง ส่วนตัวผู้เมื่อผสมพันธุ์แล้วจะตาย โรคนี้ติดต่อโดยการสัมผัส การใช้สิ่งของร่วมกัน เช่น หวี หมอน ผ้าเช็ดตัว เนื่องจากไข่ของเหาอาจติดตามหมอน ผ้าเช็ดตัว เสื้อผ้าได้

อาการของผู้ป่วย

ผู้ป่วยจะคันศีรษะมาก อาจพบแผลถลอกจากการเกาและมีการติดเชื้อแทรกซ้อนบริเวณหนังศีรษะ เมื่อตรวจดูจะพบตัวเหาได้บ่อยบริเวณท้ายทอย และพบไข่เหาติดตามเส้นผมโดยเฉพาะบริเวณโคนผมและอาจพบผื่นราบสีน้ำเงินปนเทาขนาด 3-15 มม. ที่หนังศีรษะซึ่งเกิดในบริเวณที่ถูกตัวเหากัด

ในกรณีที่สงสัยแพทย์จะยืนยันการวินิจฉัยจากการหาตัวหรือตัดเส้นผมที่มีไข่เหาติดแน่นอยู่ ดูด้วยกล้องจุลทรรศน์ พบตัวหรือไข่เหา

การดูแลรักษา

หลักในการรักษา คือ การรักษาทุกคนที่เป็นพร้อมๆกัน ไม่จำเป็นต้องให้เด็กหยุดเรียน ไม่ควรให้ใช้สิ่งของร่วมกัน ควรมีการรายงานครูและแจ้งผู้ปกครองว่ามีเด็กในห้องเป็นเหา ให้ผู้ปกครองช่วยสำรวจเด็กและคนในครอบครัวที่สัมผัสใกล้ชิดหรือนอนเตียงเดียวกับเด็กที่เป็นเหา เนื่องจากอาจติดต่อกันทำให้เกิดการระบาดที่โรงเรียนหรือติดเหากลับมาหลังรักษา

การรักษาเชื้อเหาโดยการให้ยาทาซึ่งมีหลายชนิด แต่ละชนิดมีวิธีการใช้ที่แตกต่างกัน (ตารางที่ 1) ซึ่งอาจปรึกษาแพทย์ในการใช้ยาแต่ละชนิด นอกจากนี้ยาในปัจจุบันยังไม่สามารถ ทำลายไข่เหาได้ ดังนั้นจึงต้องมีการทายาซ้ำ 7-10 วันหลังทายาครั้งแรกเพื่อกำจัดตัวอ่อนที่เพิ่งฟักจากไข่ ไม่ให้มีการผสมพันธุ์และแพร่กระจายต่อไป นอกจากนี้ยังมีการใช้ยาชนิด รับประทานเพื่อทำลายแบคทีเรียที่จำเป็นในการเจริญเติบโตในลำไส้เหา ทำให้เหาไม่สามารถมีชีวิตได้

การขจัดไข่เหาให้ใช้น้ำส้มสายชูผสมน้ำเท่าตัวหมักผมทิ้งไว้ 10 นาที และหวีผมโดยใช้หวีที่มีซี่ละเอียดมาก เช่น หวีเสนียด จะทำให้ไข่เหาหลุดออกมาได้ง่ายขึ้น

ตารางที่ 1 ยาทารักษาเหา ให้ทาซ้ำนับจากวันแรก 1 สัปดาห์

ยาทา การทายา ข้อเสีย
Benzyl benzoate 12.5-25% 8-12 ชม. john@example.comระคายเคืองมาก ถ้ายาเข้าตาจะเกิดเยื่อบุตาอักเสบ
Permethrin 1% lotion 10 นาที ขณะผมแห้ง ระคายเคืองเล็กน้อย
Malathion 0.5-1% shampoo 15 นาที ขณะผมแห้ง ระคายเคือง แสบ บริเวณที่มีแผลถลอก (ห้ามใช้ในเด็กที่อายุน้อยกว่า 2 ปี)